M. Süheyl Konuksay

  Macaulayizm nedir? Ne işe yarar? 19. Yüzyıl bitip 20. Yüzyıl başlarken Britanya İmparatorluğu yayılmacı siyaseti sonucunda dünyanın kara alanlarının ve nüfusunun neredeyse dörtte biri ve denizlerinin de tamamına yakınını kontrol eder hale gelmişti. Kuzey Amerika’daki kolonileri Amerika Birleşik Devletlerine dönüşerek elden çıkmış olmasına rağmen imparatorluk dünyanın tartışmasız en büyük ekonomik, askeri gücü ve bilim ile sanatın da merkeziydi. İmparatorluğun bu noktaya gelmesinde ise Hindistan’ın rolü büyüktü. O zamanki Hindistan’ın yüzölçümü, ülke şimdiki Pakistan ve Bangladeş’i de kapsadığından, tüm Avrupa kıtasının yarısından biraz azdı ve Türkiye'nin beş katından büyüktü. Nüfus yönünden baktığımızda ise 1800 yılında Avrupa nüfusu 150 milyon civarındayken Hindistan 200 milyonun üzerindeydi. İşte İngiliz imparatorluğunun vaz geçilmez parçası Hindistan bu derece önemliydi ve onlar da bu önemin fazlasıyla farkındaydılar. Koskoca me...

  Eskiden müneccimlik iyi meslekti: Eskiden müneccimlik iyi bir meslekti. Yıldızların gezegenlerin hareketleri ya da hayvanların iç organlarını inceleyerek geleceğin tahmin edilmesi “bilimi” ile uğraşırlar ve yöneticilerin yakınında durarak güç ve para sahibi olurlardı. Tahminleri çıkmadığında ise kendilerinden başka birisinin bilinmeyen bir hatası ya da günahı olduğunu söyleyerek işlerine devam ederlerdi. Sonra bunların bilim olmadığı ortaya çıkınca gözden düştüler ve koskoca bir meslek yok oldu. Gelgelelim doğa boşluk kabul etmediğinden yöneticilerin yanında durup geleceği tahmin etme işi boş kalamazdı birilerinin yeni bir “bilim” kullanarak bu görevi ifa etmesi ve topluma hizmet ederken güç ve para edinmesi mecburiydi. 18. Yüzyıl ortalarından itibaren başlayan bu olgu 20. Yüzyılda gücünün zirvesine gelerek bizde “iktisat” dışarıda “economics” diye adlandırılmış ve makro düzeyde toplumların, mikro düzeyde ise bireylerin yaşamlarını etkiler olmuştur. Aslında sağ duyu çerçe...